OYSS ile Ülke Geneli Ortak Yazılı Sınav Aynı Şey Değil: Hangisi Kimi İlgilendiriyor?

Son haftalarda iki ayrı düzenleme aynı anda gündeme geldi ve isimleri benzediği için sürekli birbirine karıştırılıyor. Kısa cevap şu: OYSS öğretmenin kullandığı bir sistem, ülke geneli ortak yazılı sınav ise öğrencinin girdiği bir sınavdır. Çocuğunuz ikisinden birine, bazı sınıflarda ikisine birden dahil olabilir.

Aşağıdaki bilgilerin tamamı Millî Eğitim Bakanlığı’nın 20 Ekim 2026 ve 10 Eylül 2026 tarihli resmî duyurularına dayanıyor. Yazının sonunda kaynakların tamamı var.

İkisi arasındaki fark nedir?

OYSS, okulda yapılan yazılı sınavların hazırlanma ve değerlendirilme biçimini standartlaştıran bir platformdur. Ülke geneli ortak yazılı sınav ise belirli sınıf ve derslerde Türkiye çapında aynı gün yapılan bir sınavdır.

Reklam

OYSS nedir, nasıl çalışıyor?

OYSS, öğretmenlerin okul genelindeki ortak yazılı sınavları yeni EBA üzerinden hazırladığı, uyguladığı ve değerlendirdiği bir sistemdir. Sınav planlamasından soru hazırlamaya, değerlendirmeden öğrenci ve sınıf bazında analizlere kadar süreç tek yerden yürütülür.

• Soru havuzu: İlk sınavlar öncesinde sisteme yaklaşık 8.000 soru aktarılması, her sınav döneminde yaklaşık 8.000 yeni soru geliştirilmesi hedefleniyor.
• Soruların kaynağı: Zümrenin seçtiği senaryodaki iki öğrenme çıktısına yönelik 2 açık uçlu soruyu ve puanlama anahtarını öğretmen hazırlar, diğer sorular havuzdan seçilir.
• Güçlük düzeyi: Soruların kolay, orta ve zor olarak güçlük düzeyi ve puan değerleri öğretmen tarafından belirlenir.
• Havuz ne zaman açılır: Havuzdaki sorular sınavdan 4 gün önce öğretmenlerin kullanımına açılır.

Sistemin kullanımına ilişkin öğretmen eğitimleri 19-23 Ekim 2026 tarihlerinde tamamlandı. Öğretmenler 26 Ekim 2026 tarihine kadar deneme uygulamaları yapabildi; bu tarihten itibaren okul geneli ortak yazılı sınav işlemleri sistem üzerinden yürütülüyor.

OYSS hangi sınıf ve derslerde uygulanıyor?

Ülke geneli ortak yazılı sınav kimleri kapsıyor?

Ülke geneli ortak yazılı sınavlar 6, 7, 9, 10. sınıf düzeylerinde yapılır ve 2026-2027 eğitim öğretim yılında toplam 8 sınav gerçekleştirilir. Sorular açık uçludur, yani öğrenci cevabı kendisi yazar.

Önemli bir ayrıntı var: her sınıf yılda yalnızca iki kez ülke geneli sınava girer ve sınavlar aynı gün yapılmaz. Her ders ve sınıf için ayrı bir tarih belirlenmiştir.

Sonuçlar sıralama listesi olarak yayımlanacak mı?

Hayır. MEB duyurusunda açıkça belirtiliyor: ortak yazılı sınav sonuçlarına göre öğrenci toplu listeleri yayımlanmayacak, okullar ve sınıflar arasında karşılaştırmalı veri oluşturulmayacak. Amaç sıralama üretmek değil, öğrencinin hangi öğrenme çıktısında eksiği olduğunu görebilmek.

Kaynaştırma ve bütünleştirme yoluyla eğitim alan öğrencilerin ölçme ve değerlendirmesinde Bireyselleştirilmiş Eğitim Planı (BEP) esas alınır.

Reklam

Konu-soru dağılım tabloları nedir?

Okul genelinde yapılacak ortak yazılı sınavlarda hangi konudan kaç soru geleceğini gösteren, MEB tarafından yayımlanmış tablolardır. Sınıf ve alan zümreleri bu tablolardaki senaryolardan birini seçer ve sınav o senaryo doğrultusunda hazırlanır.

Tablosu yayımlanmayan derslerde ise konu-soru dağılım tablosu, il sınıf ve alan zümrelerince, ölçme ve değerlendirme merkezi müdürlüğünün görüşü alınarak hazırlanır. Yani her derste bir plan var; sınav içeriği öğretmenin o anki tercihine bırakılmıyor.

Süreç nasıl ilerledi?

İki düzenleme birkaç ay içinde arka arkaya geldiği için kafa karışıklığı doğal. Sıralama şöyle:

En sık karıştırılan dört nokta

• “OYSS bir sınav” sanmak. OYSS sınav değil, sınavın hazırlandığı sistemdir. Öğrenci OYSS’ye girmez; öğrencinin girdiği şey okulun yazılı sınavıdır.
• “Bütün sınavlar ülke geneli oldu” sanmak. Ülke geneli sınav yalnızca 6, 7, 9, 10. sınıflarda ve yılda 8 kez yapılır. Diğer tüm yazılılar okulun kendi sınavıdır.
• “5 ve 8. sınıf da ülke geneli sınava giriyor” sanmak. 5. sınıf OYSS kapsamındadır ama ülke geneli sınava girmez. 8. sınıf ise ikisinin de dışındadır.
• “Sonuçlar sıralama getirecek” sanmak. MEB toplu liste yayımlanmayacağını açıkça duyurdu.

Öğretmen tarafında ne değişti?

Öğretmen için en belirgin değişiklik, sınav hazırlığının artık belirli bir çerçeve içinde yapılması. Zümre, MEB’in yayımladığı konu-soru dağılım tablosundaki senaryolardan birini seçiyor; sınav o senaryoya göre kuruluyor.

• Seçilen senaryodaki iki öğrenme çıktısı için 2 açık uçlu soru ve puanlama anahtarı öğretmen tarafından yazılıyor.
• Kalan sorular merkezî havuzdan seçiliyor; havuz sınavdan 4 gün önce açılıyor.
• Soruların güçlük düzeyi ve puan değerleri öğretmen tarafından belirleniyor.
• Sınav sonrası her sorunun puanı ayrı ayrı e-Okul’a işleniyor.
• Konu-soru dağılım tablosu yayımlanmamış derslerde tabloyu il zümreleri, ölçme ve değerlendirme merkezi müdürlüğünün görüşüyle hazırlıyor.

Bu verinin karne ve geri bildirim tarafında ne anlama geldiğini ayrı bir yazıda ele aldık: Karne değişiyor: e-Okul’daki öğrenme çıktısı analizi ne anlatıyor.

Veli olarak ne yapmalıyım?

1. Önce çocuğunuzun sınıfını kontrol edin. 6, 7, 9, 10. sınıftaysa ülke geneli sınava girecek, tarih 11-12 Kasım 2026.
2. Okulun kendi yazılı sınavları da değişti. Artık sorular büyük ölçüde merkezî havuzdan geliyor ve içlerinde açık uçlu sorular var. Çoktan seçmeli alıştırma tek başına yetmiyor.
3. Sıralama beklemeyin. Toplu liste yayımlanmayacağı için çocuğunuzu başka okullarla kıyaslayan bir tablo olmayacak.
4. Karne mantığının değiştiğini bilin. Puanlar soru soru e-Okul’a işlenecek ve öğrenme çıktısı bazında geri bildirim üretilecek.

Bu serideki diğer yazılar

• 11-12 Kasım ortak yazılı sınavı: sınıf sınıf hazırlık rehberi
• Açık uçlu soru nasıl cevaplanır? Test mantığından çıkmak
• Karne değişiyor: e-Okul’daki öğrenme çıktısı analizi ne anlatıyor
• PISA 2025’te Türkiye neden yükseldi?

Kaynaklar

Bu yazıdaki bilgiler Millî Eğitim Bakanlığı’nın resmî duyurularına dayanır. Mevzuat değişebildiği için karar vermeden önce kaynağı kontrol etmenizi öneririz.

• Ortak Yazılı Sınav Sistemi (OYSS) Uygulama Kılavuzu yayımlandı, MEB Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü, 20 Ekim 2026
• Ülke geneli ortak yazılı sınav takvimi belli oldu, MEB Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü, 10 Eylül 2026
• Birinci dönem ortak yazılı sınavlarının konu-soru dağılım tabloları yayımlandı, MEB Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü, 10 Eylül 2026