![\"insan](\"https:\/\/blog.inekle.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Insan-Haklarinin-Uluslararasi-Korunmasi-2.jpg\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\n\u0130nsan haklar\u0131n\u0131n BM nezdinde korunmas\u0131, BM Antla\u015fmas\u0131n\u0131n kurdu\u011fu sistem ve BM insan haklar\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerinin belirledi\u011fi denetim mekanizmalar\u0131 sistemi olmak \u00fczere temelde iki sistem \u00fczerinden ger\u00e7ekle\u015fmektedir.<\/p>\n\n\n\n
BM\u2019nin kurucu belgesi olan BM \u015eart\u0131 ya da di\u011fer ad\u0131yla BM Antla\u015fmas\u0131 devletlere birtak\u0131m g\u00f6revler y\u00fcklemi\u015f ayr\u0131ca bu alanda \u00e7al\u0131\u015fan \u2018Ekonomik ve Sosyal Konsey\u2019i kurmu\u015ftur. Bu konseyin g\u00f6revi insan haklar\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131 i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc tavsiyede bulunabilmektir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda insan haklar\u0131n\u0131n geli\u015fmesi i\u00e7in komisyon kurmakla da g\u00f6revlidir. Komisyon kurma yetkisinden yararlan\u0131larak bir\u00e7ok alt komisyon olu\u015fturulmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n
BM d\u00fczeyinde insan haklar\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerinin olu\u015fturdu\u011fu denetim mekanizmalar\u0131na gelecek olursak \u2018\u0130nsan Haklar\u0131 Komitesi\u2019 ve \u2018Ekonomik, Sosyal ve K\u00fclt\u00fcrel Haklar\u0131 Komitesi\u2019 bu s\u00f6zle\u015fmelerin denetiminin temelini olu\u015ftururlar. \u2018\u0130nsan Haklar\u0131 Komitesi\u2019nin olu\u015fturuldu\u011fu Medeni ve Siyasi Haklar S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nde rapor usul\u00fc, devlet ba\u015fvurusu ve bireysel ba\u015fvuru usul\u00fc bulunmakta, bunlar\u0131n i\u00e7erdi\u011fi hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler bak\u0131m\u0131ndan ise etkili bir koruma sistemi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u2018Ekonomik, Sosyal ve K\u00fclt\u00fcrel Haklar\u0131 Komitesi\u2019nin olu\u015fturuldu\u011fu \u2018Sosyal ve K\u00fclt\u00fcrel Haklar S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nde ise daha gev\u015fek bir sistem \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f daha sonradan getirilen bireysel ve devlet ba\u015fvurusu sistemi ile daha etkin bir koruma mekanizmas\u0131na ge\u00e7ilmi\u015ftir. Bu iki s\u00f6zle\u015fme haricinde BM d\u00fczeyinde insan haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 i\u00e7in baz\u0131 denetim mekanizmalar\u0131 getiren farkl\u0131 s\u00f6zle\u015fmeler de mevcuttur.<\/p>\n\n\n\n A\u0130HM b\u00f6lgesel koruma sistemi, uluslararas\u0131 ba\u015fvurular ve bireysel ba\u015fvurular olmak \u00fczere iki t\u00fcrl\u00fc ba\u015fvuru ile faaliyet g\u00f6stermektedir. \u0130nsan haklar\u0131n\u0131n ihlal edilmesine dair yap\u0131lan bu ba\u015fvurularda A\u0130HM; taraf devletlerden, s\u00f6zle\u015fme ile korumaya al\u0131nm\u0131\u015f herhangi bir hak veya \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn ger\u00e7ekten ihlalinin s\u00f6z konusu olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit etme g\u00f6revini yerine getirmektedir.<\/p>\n\n\n\n A\u0130HS 46.maddede, \u2018s\u00f6zle\u015fmeyi kabul eden devletlerin taraf olduklar\u0131 davalarda A\u0130HM\u2019nin kesinle\u015fmi\u015f kararlar\u0131na uymak durumundad\u0131rlar\u2019 ibaresi kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Fakat A\u0130HM\u2019nin kararlar\u0131, A\u0130HS\u2019ne ayk\u0131r\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f olan i\u015flemi ortadan kald\u0131rmaz, sadece S\u00f6zle\u015fme\u2019nin ihlal edildi\u011finin tespitini sunar. Dolay\u0131s\u0131yla A\u0130HM\u2019nin b\u00f6lgesel koruma d\u00fczeyindeki etkileri kurucu de\u011fil, beyan edici veya bildiricidir.<\/p>\n\n\n\n A\u0130HM\u2019nin kararlar\u0131 b\u00f6lgesel d\u00fczeyde yani i\u00e7 hukukta direkt i\u015flem yapma yetkisi bar\u0131nd\u0131rmad\u0131\u011f\u0131ndan bu kararlara uyup uymamakta devlet serbesttir. Karar\u0131 uygulayacak devlet, karar\u0131 yerine getirirken kendi belirledi\u011fi yol ve y\u00f6ntemleri belirlemekte de serbesttir. S\u00f6zle\u015fme\u2019nin herhangi bir organ\u0131 devletlere ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemeye yetkili de\u011fildir. Mahkeme karar\u0131 ile mahk\u00fbm olan devlet, ihlalin d\u00fczeltilmesi i\u00e7in karar\u0131 inceleyip yap\u0131lacak i\u015fleri kendi kendine bulacakt\u0131r. Karar al\u0131nan ihlale g\u00f6re kanunlarda de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmas\u0131, ihlale neden olan idari uygulaman\u0131n yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 veya kesinle\u015fmi\u015f bir yarg\u0131 karar\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekebilir.<\/p>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\nA\u0130HM B\u00f6lgesel Koruma<\/h2>\n\n\n\n