{"id":5817,"date":"2024-05-24T14:40:49","date_gmt":"2024-05-24T11:40:49","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.inekle.com\/?p=5817"},"modified":"2024-05-24T14:40:50","modified_gmt":"2024-05-24T11:40:50","slug":"ataturk-ve-edebiyat-arasindaki-sir-dolu-iliski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.inekle.com\/ataturk-ve-edebiyat-arasindaki-sir-dolu-iliski\/","title":{"rendered":"Atat\u00fcrk ve Edebiyat Aras\u0131ndaki S\u0131r Dolu \u0130li\u015fki"},"content":{"rendered":"\n

Edebiyat Nedir:<\/strong> Olay, d\u00fc\u015f\u00fcnce, duygu ve hayallerin dil arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla s\u00f6zl\u00fc veya yaz\u0131l\u0131 olarak bi\u00e7imlendirilmesi sanat\u0131, yaz\u0131n (TDK)<\/p>\n\n\n\n

Gen\u00e7ler Neden Edebiyata \u0130htiya\u00e7 Duyarlar<\/h2>\n\n\n\n
\"Atat\u00fcrk<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Yukar\u0131daki tan\u0131mdan yola \u00e7\u0131karak gen\u00e7lerin de hem bireysel hem de ku\u015fak olarak kendisini ifade etme ihtiyac\u0131nda edebiyat\u0131n \u00f6nemi ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Gen\u00e7lerin de\u011fi\u015fen d\u00fcnya d\u00fczeninde kendi ihtiyac\u0131 do\u011frultusunda toplum ya\u015fam\u0131n\u0131 \u015fekillendirmesi gerekmektedir. Bu \u015fekillendirmenin de en etkili yolu \u015f\u00fcphesiz edebiyat olacakt\u0131r. Hem bir \u00f6nceki ku\u015faktan kendilerini ay\u0131ran \u00f6zelliklerini g\u00f6stermek hem de i\u00e7inde olduklar\u0131 d\u00f6nemdeki t\u00fcm ya\u015fant\u0131s\u0131n\u0131 gelecek ku\u015faklara aktarmas\u0131n\u0131n yolu edebiyattan ge\u00e7mektedir. Yani \u00f6zetle gen\u00e7ler edebiyata kendilerini ifade etmek i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyarlar.<\/p>\n\n\n\n

Edebiyat Neden Gen\u00e7lere \u0130htiya\u00e7 Duyar<\/h2>\n\n\n\n

Edebiyat\u0131n hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz ki dinamik bir yap\u0131s\u0131 vard\u0131r. Bu dinamik yap\u0131 onu s\u00fcrekli de\u011fi\u015fken olmaya itmek zorundad\u0131r. Edebiyat\u0131n en \u00f6nemli g\u00f6revinin toplum ve birey ya\u015fam\u0131n\u0131 aktarmak oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse bunu da ancak o ku\u015fa\u011f\u0131 iyi tan\u0131yarak yapabilir. Bunun i\u00e7in de edebiyat ge\u00e7mi\u015f kal\u0131plar\u0131 bir yana b\u0131rakarak kendisini revize etmek zorundad\u0131r. Bu revize de kal\u0131pla\u015fm\u0131\u015f metotlar yerine dinamik bir gen\u00e7lik ile olur.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Son iki maddenin \u00f6zetiyle; gen\u00e7ler kendilerini edebiyata dahil etmek zorundad\u0131rlar. Bunu da ba\u015farmak i\u00e7in t\u00fcm edebiyat s\u00fcre\u00e7lerine kendilerini dahil etmek, yaz\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 denemek, ge\u00e7mi\u015f ku\u015faklardan bayra\u011f\u0131 do\u011fru devralmak i\u00e7in m\u00fccadele etmek zorundalar.<\/p>\n\n\n\n

Mustafa Kemal\u2019in Edebiyata Bak\u0131\u015f\u0131<\/h2>\n\n\n\n

Atat\u00fcrk; Edebiyat ba\u015fta olmak \u00fczere, b\u00fct\u00fcn g\u00fczel sanatlar\u0131 milli k\u00fclt\u00fcr\u00fcn \u00f6z\u00fc, ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 olarak kabul etmi\u015ftir. Atat\u00fcrk okul d\u00f6neminden itibaren edebiyat\u0131n \u015fiir ve hitabet y\u00f6n\u00fc ile ilgilenmi\u015ftir. Bu d\u00f6nemde en \u00e7ok etkilendi\u011fi isimlerin ba\u015f\u0131nda vatan ve millet vurgusunu \u00f6n planda tutan Nam\u0131k Kemal gelmektedir. Tevfik Fikret\u2019in ise eserlerinde ilim, fikir ve vicdan h\u00fcrriyeti kavramlar\u0131n\u0131 kullanmas\u0131ndan etkilenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Ayr\u0131ca hitabet becerisini de sanat\u0131n ve edebiyat\u0131n en \u00f6nemli par\u00e7alar\u0131ndan birisi olarak g\u00f6rmekte, askerlik ve devlet adaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 olarak kabul etmektedir. Zaman zaman \u015fiirle ilgilense de yukar\u0131daki nedenlerden dolay\u0131 hitabet Mustafa Kemal i\u00e7in her zaman daha \u00f6n planda olmu\u015ftur. Ayr\u0131ca yine Afet \u0130nan\u2019\u0131n ifadesi ile Atat\u00fcrk edebiyat\u0131 \u015fu \u015fekilde tan\u0131mlamaktad\u0131r: S\u00f6z ve manay\u0131, yani insan dima\u011f\u0131nda yer eden her t\u00fcrl\u00fc bilgileri ve insan karakterinin en b\u00fcy\u00fck duygular\u0131n\u0131, bunlar\u0131 dinleyenleri veya okuyanlar\u0131 \u00e7ok alakal\u0131 k\u0131lacak surette s\u00f6ylemek ve yazmak sanat\u0131. Bunun i\u00e7indir ki edebiyat ister nesir halinde ister naz\u0131m \u015feklinde olsun, t\u0131pk\u0131 resim gibi, heykeltra\u015fl\u0131k gibi bilhassa musiki gibi g\u00fczel sanatlardan say\u0131la gelmektedir.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6\u011frencilik D\u00f6nemi Edebiyat \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve Etkilendi\u011fi Edebiyat\u00e7\u0131lar<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Mustafa Kemal hen\u00fcz Manast\u0131r idadisinde \u00f6\u011frenci iken \u015fiir ve edebiyata \u00e7ok d\u00fc\u015fk\u00fcn olan arkada\u015f\u0131 \u00d6mer Naci arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ilgi duyar. \u00d6mer Naci\u2019nin aksine daha \u00e7ok fen ve matematik konular\u0131na ilgisi y\u00fcksek olan Mustafa Kemal\u2019den \u00d6mer Naci bir g\u00fcn kitap ister. O da fen ve matematik kitaplar\u0131 verince \u201cBunlar ders kitaplar\u0131, ben sana vereyim\u201d der ve tiyatro \u2013 \u015fiir kitaplar\u0131 verir. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Bu sayede Nam\u0131k Kemal ile ilk tan\u0131\u015fmas\u0131 ger\u00e7ekle\u015fir Mustafa Kemal\u2019in. Nam\u0131k Kemal\u2019in vatan \u015fiirleri kendisini o kadar etkiler ki: y\u0131llar sonra bu \u015fairin dizelerini meclis k\u00fcrs\u00fclerinde kullanmaktan \u00e7ekinmez. Yeni kurulan T\u00fcrk devletinin meclisinde Bursa\u2019n\u0131n i\u015fgal haberi geldi\u011finde meclis k\u00fcrs\u00fcs\u00fcne matemi sembolize etmek i\u00e7in kara bir \u00f6rt\u00fc serilir ve kurtulu\u015fa kadar kald\u0131r\u0131lmamas\u0131na karar verilir. Bu i\u015fgal nedeni ile k\u00fcrs\u00fcye \u00e7\u0131kan bir mebus di\u011fer t\u00fcm mebuslara Nam\u0131k Kemal\u2019in \u015fu dizeleri ile seslenir:<\/p>\n\n\n\n

Vatan\u0131n ba\u011fr\u0131na d\u00fc\u015fman dayam\u0131\u015f han\u00e7erini<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yo\u011f imi\u015f kurtaracak baht\u0131 kara maderini<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu dizelere kar\u015f\u0131 ise Mustafa Kemal Nam\u0131k Kemal\u2019in tarz\u0131na sad\u0131k kalarak \u015fu cevab\u0131 vermi\u015ftir:<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015fte bu k\u00fcrs\u00fcden, bu b\u00fcy\u00fck meclisin ba\u015fkan\u0131 s\u0131fat\u0131 i\u015fle y\u00fcce heyetinizin her bir \u00fcyesi ve milletim ad\u0131na diyorum ki:<\/p>\n\n\n\n

Vatan\u0131n ba\u011fr\u0131na d\u00fc\u015fman dayas\u0131n han\u00e7erini<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bulunur elbet kurtaracak baht\u0131 kara maderini<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yine Harbiye\u2019de okudu\u011fu d\u00f6nemde okuman\u0131n yasak oldu\u011fu ve yatakhanede gizli gizli kitaplar okuduklar\u0131 arkada\u015f\u0131 Ali Fuat Cebesoy\u2019a \u015fu d\u00f6nerek \u015fu dizeler i\u00e7in bunlar\u0131 ezberleyelim Fuat demi\u015ftir:<\/p>\n\n\n\n

Felek her t\u00fcrl\u00fc esbab-\u0131 toplas\u0131n gelsin<\/strong><\/p>\n\n\n\n

D\u00f6nersem kahbeyim millet yolunda bir azimetten<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ger\u00e7ekten de Mustafa Kemal hayat\u0131 boyunca Nam\u0131k Kemal\u2019in etkisinde kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015f ve vatan u\u011fruna \u00e7al\u0131\u015fmaktan asla vazge\u00e7memi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Mustafa Kemal bir s\u00f6z\u00fc ile Nam\u0131k Kemal\u2019in yan\u0131 s\u0131ra Ziya G\u00f6kalp\u2019in de kendi \u00fcst\u00fcndeki etkisini ifade etmi\u015ftir Atat\u00fcrk \u015fu s\u00f6zleri ile bu etkiyi vurgulam\u0131\u015ft\u0131r. \u201cBedenimin babas\u0131 Ali R\u0131za Efendi, hislerimin babas\u0131 Nam\u0131k Kemal, fikirlerimin babas\u0131 ise Ziya G\u00f6kalp\u2019tir.\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yine Mustafa Kemal\u2019in etkilendi\u011fi bir di\u011fer isim olan Tevfik Fikret\u2019tir. Fikret\u2019in \u00f6zellikle vicdan h\u00fcrriyeti \u00f6zeli\u011fi Mustafa Kemal\u2019i derinden etkilemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130brahim Necmi Dilmen Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn Tevfik Fikret\u2019ten ne derecede etkilendi\u011fini anlatan an\u0131s\u0131 ise \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n\n\n\n

Rahmetli Atat\u00fcrk bir g\u00fcn \u00c7ankaya k\u00f6\u015fk\u00fcnde otururken aruz vezniyle ve Tevfik Fikret\u2019in manzumelerine (\u015fiir) pek benzer bir manzume okuyup orada bulunanlara sorar: \u201cTevfik Fikret\u2019in b\u00f6yle bir manzumesini hat\u0131rl\u0131yor musunuz?\u201d Hay\u0131r cevab\u0131 al\u0131nca; \u201cEvet, onun de\u011fil, benimdir. Fakat Karlsbad\u2019da bir han\u0131ma okumu\u015ftum ve Fikret\u2019in oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015ftim. O da yak\u0131\u015ft\u0131rd\u0131.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Atat\u00fcrk ve Edebiyat Aras\u0131ndaki S\u0131r Dolu \u0130li\u015fki<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5821,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2477,12,353,534,1112,13,688,50,7,1113,8,690,11],"tags":[1770,708,22,711,163,686,685],"class_list":["post-5817","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ders-icerikleri","category-inekle","category-inekle-ogretmenleri-2","category-inekle-tv","category-kss","category-lys","category-mys","category-online-egitim","category-sinavlar","category-sks","category-teog","category-tyt","category-ygs","tag-ataturk","tag-ayt","tag-canli-ders","tag-lgs","tag-lys-tavsiyeleri","tag-tyt","tag-yks"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.inekle.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5817","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.inekle.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.inekle.com\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.inekle.com\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.inekle.com\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5817"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.inekle.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5817\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.inekle.com\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5821"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.inekle.com\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5817"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.inekle.com\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5817"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.inekle.com\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5817"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}