{"id":3111,"date":"2022-04-29T15:00:24","date_gmt":"2022-04-29T12:00:24","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.inekle.com\/?p=3111"},"modified":"2022-04-29T15:00:25","modified_gmt":"2022-04-29T12:00:25","slug":"korsanlarin-korkunc-ruyasi-asal-sayilar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.inekle.com\/korsanlarin-korkunc-ruyasi-asal-sayilar\/","title":{"rendered":"Korsanlar\u0131n Korkun\u00e7 R\u00fcyas\u0131: Asal Say\u0131lar"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sevgili inekle ailesi 2, 3, 5, 7, 11, 13, \u2026 \u015feklinde sonsuza kadar devam eden sadece kendine ve 1\u2019e b\u00f6l\u00fcnebilen pozitif tam say\u0131lara <strong>asal say\u0131<\/strong> dendi\u011fini bir\u00e7o\u011funuz biliyorsunuzdur. Bu asal say\u0131lar her tam say\u0131n\u0131n yap\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131r. Yani her tam say\u0131 ya asal bir say\u0131d\u0131r ya da asallar\u0131n \u00e7arp\u0131lmas\u0131 sonucu olu\u015fur. Hangi tam say\u0131y\u0131 ele al\u0131rsak alal\u0131m bu de\u011fi\u015fmez. \u00d6rne\u011fin 15 say\u0131s\u0131 5&#215;3 \u015feklinde iki asal\u0131n \u00e7arp\u0131m\u0131 \u015feklinde ifade edilmektedir. Peki, olmazsa olmaz soruyu soral\u0131m. G\u00fcnl\u00fck hayatta asal say\u0131lar ne i\u015fimize yar\u0131yor? Asal say\u0131larla ilgili ke\u015fifler yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde bu ke\u015fifler sadece ke\u015ffin i\u00e7eri\u011fi ve \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in sayg\u0131 g\u00f6rmekteydi. Ancak internet kullan\u0131m\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 ve Bilgi \u00c7a\u011f\u0131\u2019n\u0131n ba\u015flamas\u0131yla durum tamamen de\u011fi\u015fti. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde asal say\u0131lar \u00f6zellikle internet arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yap\u0131lan i\u015flemlerin g\u00fcvenli bir \u015fekilde ilerleyebilmesi i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. \u00c7e\u015fitli iletilerin \u015fifrelenmesi ve g\u00fcvenli bir yoldan iletilebilmesi i\u00e7in devreye \u015fifreleme(kriptoloji) bilimi giriyor.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><a href=\"https:\/\/blog.inekle.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/image-1.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/blog.inekle.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/image-1-1024x538.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3112\" width=\"509\" height=\"267\" srcset=\"https:\/\/blog.inekle.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/image-1-1024x538.png 1024w, https:\/\/blog.inekle.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/image-1-300x158.png 300w, https:\/\/blog.inekle.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/image-1-768x403.png 768w, https:\/\/blog.inekle.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/image-1.png 1200w\" sizes=\"auto, (max-width: 509px) 100vw, 509px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130leti\u015fim kurmak i\u00e7in bir arkada\u015f\u0131n\u0131za e \u2013posta arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ileti g\u00f6nderdi\u011finizi varsayal\u0131m. Bu iletiler bir\u00e7ok bilgisayardan ge\u00e7mektedir ve g\u00f6nderdi\u011finiz iletinin daha \u00f6nce okunup okunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya \u00fczerinde de\u011fi\u015fiklik yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilemezsiniz. Bu nedenle g\u00fcvenli bir \u015fifreleme sistemine ihtiya\u00e7 duyars\u0131n\u0131z. Yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan \u015fifreleme sistemlerinden biri RSA \u015fifreleme y\u00f6ntemidir. Bu y\u00f6ntem ile e-posta ve di\u011fer dijital i\u015flemlerdeki veriler, asal say\u0131lardan yararlan\u0131larak g\u00fcvenli bir \u015fekilde \u015fifrelenir. Nedir bu RSA \u015fifreleme y\u00f6ntemi? K\u0131saca a\u00e7\u0131klayal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/blog.inekle.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/image-2.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"508\" height=\"356\" src=\"https:\/\/blog.inekle.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/image-2.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3113\" srcset=\"https:\/\/blog.inekle.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/image-2.png 508w, https:\/\/blog.inekle.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/image-2-300x210.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 508px) 100vw, 508px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Y\u00f6ntem ismini, algoritman\u0131n mucitleri olan Ron <strong>Rivest, Adi Shamir ve Leonard Adleman\u2019\u0131n <\/strong>soy isimlerinin ba\u015f harflerinden alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu algoritma \u00e7ok bilinen ve g\u00fcvenilir a\u00e7\u0131k anahtar \u015fifreleme y\u00f6ntemlerinden biridir. Bu y\u00f6ntemde \u00e7ok basamakl\u0131 asal say\u0131lar \u00e7arp\u0131l\u0131r ve olu\u015fan say\u0131ya yar\u0131 asal say\u0131 denir. Olu\u015fan yar\u0131 asal say\u0131 \u015fifreleme anahtar\u0131 olarak kullan\u0131l\u0131r. Bu \u015fifreyi \u00e7\u00f6zmenin tek yolu se\u00e7ilen iki asal say\u0131y\u0131 bilmektir. 449 ve 193 say\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7arpmak ne kadar kolay olsa da \u00e7arp\u0131mlar\u0131 sonucu olan 86657 say\u0131s\u0131n\u0131n hangi iki asal say\u0131n\u0131n \u00e7arp\u0131m\u0131 oldu\u011funu bulmak bir o kadar zordur ve basamak say\u0131s\u0131 artt\u0131k\u00e7a binlerce bilgisayar, milyonlarca y\u0131l gerekebilir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/blog.inekle.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/image-3.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"https:\/\/blog.inekle.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/image-3-1024x576.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3114\" srcset=\"https:\/\/blog.inekle.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/image-3-1024x576.png 1024w, https:\/\/blog.inekle.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/image-3-300x169.png 300w, https:\/\/blog.inekle.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/image-3-768x432.png 768w, https:\/\/blog.inekle.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/image-3.png 1280w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu sistem olmadan sosyal medya, internet bankac\u0131l\u0131\u011f\u0131, hisse senedi i\u015flemleri yap\u0131lamazd\u0131. Bilgilerimiz korsanlara sunulmu\u015f birer veri halinde olurdu. Matemati\u011fin b\u00f6ylesine e\u015fsiz olan \u00f6zelli\u011fi ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fcnyay\u0131 daha ya\u015fan\u0131labilir hale getirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"> Hatice Feyza \u00d6k\u00e7\u00fcn<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/cdn.inekle.com\/content\/profile-image\/fb67417e-c912-45da-8270-dfc20a9badf4.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">29.04.2022<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sevgili inekle ailesi 2, 3, 5, 7, 11, 13, \u2026 \u015feklinde sonsuza kadar devam eden sadece kendine ve 1\u2019e b\u00f6l\u00fcnebilen pozitif tam\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3115,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[380,7,1113,102],"tags":[1327,708,22,830,1325,1324,711,163,42,49,154,1326,1328,686,70,151,685],"class_list":["post-3111","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ogrenciler-soruyor","category-sinavlar","category-sks","category-vay-canina","tag-asal","tag-ayt","tag-canli-ders","tag-geometri","tag-korkunc","tag-korsanlarin","tag-lgs","tag-lys-tavsiyeleri","tag-matematik","tag-online-dershane","tag-online-ozel-ders","tag-ruyasi","tag-sayilar","tag-tyt","tag-universite-tercih","tag-universiteliden-ozel-ders","tag-yks"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.inekle.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3111","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.inekle.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.inekle.com\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.inekle.com\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.inekle.com\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3111"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.inekle.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3111\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.inekle.com\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3115"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.inekle.com\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3111"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.inekle.com\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3111"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.inekle.com\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3111"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}